(Nguồn: tổng hợp)

Cung Potala là cung điện cao nhất so với mực nước biển của thế giới, là trung tâm của thánh thành Lhasa, Tây Tạng Trung Quốc. Cấm cung sừng sững trên núi cao trong không khí thưa loãng của rặng Himalaya, do Lạt Ma đời thứ 5 gây dựng.

Đứng ở bất kỳ phương hướng nào ngoài vài kilomet đều có thể nhìn thấy cung Potala. Nó cao đến 13 tầng lầu, giống như một vách đá lớn, tường màu trắng, với từng dãy cửa sổ và mái nhà cao thấp khác nhau. Potala được xây dựng trên núi Mabuge (Núi Đỏ), có độ cao hơn thành phố Lhasa tới 91 m.

Theo tiếng sankrit, Potala nghĩa là “thánh địa của Phật”. Thế kỷ thứ 7 trước công nguyên, quốc vương Songzanganbun cưới Văn Thành công chúa, tạo nên một cung điện nơi đây. Ngoài ra, ông còn cho xây dựng ngôi Đại Chiêu tự ngay trong thành, giống như tảng đá nam châm tinh thần lớn, thu hút rất đông người đến hành hương. Vài trăm năm sau, vào năm 1645, người thống trị ở Tây Tạng hồi bấy giờ là Đạt Lai đời thứ 5, đã hạ lệnh dựng cung điện cho mình trên cung điện của Songzanganbun. Cho đến khi ông viên tịch vào năm 1682, cung điện vẫn chưa xây xong, bởi thế tin ông viên tịch được giữ kín. Mãi tới 1694, khi Potala hoàn thành, sự ra đi của Đạt La đời thứ 5 mới được công khai.

Vật liệu xây dựng cung điện chủ yếu là đất, đá và gỗ. Lúc đó chưa có phương tiện di chuyển, tất cả vật liệu này đều phải dùng la và sức người chở đến. Tòa nhà lớn có hơn 1.000 gian phòng, hơn 10.000 Phật điện và 20.000 tượng điêu khắc. Đạt Lai ở trong gian phòng gần vùng nóc, ngăn cách với dân chúng. Trên mái bằng cung điện, các Đạt Ma thổi kèn dài 4 m để cầu nguyện.

Kiến trúc cung Potala có thể chia làm hai bộ phận lớn: tường trát đất sét trắng gọi là Bạch cung, chính giữa trát đất đỏ gọi là Hồng cung. Chúng được thông suốt với nhau. Tòa nhà Cuokin lớn nhất Bạch cung là nơi Đạt Lai thực hiện các hoạt động tôn giáo, chính trị quan trọng. Kiến trúc chủ thể của Hồng cung là điện Linh Tháp của Đạt Lai đời thứ 5 và Linh tháp của Đạt Lai đời thứ 12. Thân tháp dát vàng lộng lẫy. Linh tháp của Đạt Lai đời thứ 13 cao 21 m, dùng bạc ròng chế thành, bên trên nạm khảm bảo thạch.

Khu vực quảng trường Potala (Potala Square) nằm giữa thủ đô Lhasa, con đường Beijing East Road chạy ngang qua quảng trường, chính giữa là cung điện Potala, phía trước là cột cờ với các khu vườn hoa nhỏ và màn hình ti vi cực lớn. Góc trái quảng trường là 3 stupa trắng và 1 ngọn đồi thấp – điểm dừng chân tuyệt vời nhất cho việc chụp ảnh cung Potala từ phía chánh Đông, cũng là vị trí gần như duy nhất để có tầm nhìn ngang với cung Potala thay vì đứng dưới đất chụp hướng lên.

Khó mà tin được 9h tối trời Lhasa vẫn còn sáng tỏ mặt người! Và trong ánh hoàng hôn chạng vạng, quần thể Lạp Tát Cung uy nghi hiện ra:

Đúng là mặt trời Tây Tạng chưa bao giờ lặn! trong bóng “tối” cao nguyên, Potala vẫn sừng sững trên đỉnh ngọn Đồi Đỏ (Red Hill) với lưỡng tông Hồng-Bạch vươn cao ngạo nghễ. Hình ảnh chóp của 3 stupa nhìn từ đồi; 13 vòng tròn trên đỉnh stupa cũng trùng với 13 tầng cung Potala tượng trưng cho những nấc thang phấn đấu rèn luyện của quá trình tu học để hướng lên cõi Niết bàn:

Trên khu vực chụp ảnh lúc này đã đầy khách du lịch, ai cũng mang đủ đồ nghề “súng ống” và tripod chiếm dụng hết các vị trí đẹp. Sau 30′ trời đã tối dần và đèn đã được bật lên trên toàn quảng trường:

Khi bóng đêm về giục ánh đèn lên, Potala lại càng thêm sáng rõ…

Nhìn vào Hồng Cung và vọng gác bên phải của Hồng Cung:

Người ta đã khéo léo bố trí đèn cao áp từ phía quảng trường với ánh sáng trắng công suất cực lớn chiếu thẳng vào cung, tôn lên 2 sắc màu trắng-đỏ tương phản nổi bật của Potala:

Bên dưới chân đồi trên quảng trường là những dòng xe xuôi ngược, khách bộ hành đang đi lại và chụp ảnh kỷ niệm, còn màn hình lớn đang phát những bài hát ca ngợi vẻ đẹp của Tây Tạng, chỉ tiếc người biểu diễn là người Hán và hát tiếng Phổ thông. Lhasa về đêm có lẽ sôi động nhất chính là ở khu vực này, còn nhìn bao quát ra xa thì phố phường khá im vắng:

Xuống khỏi ngọn đồi, tôi đi bộ dọc theo quảng trường và chụp kỹ từng góc của cung Potala lúc này đang lung linh dưới ánh đèn đêm:

Giữa quảng trường gió thổi lạnh run người nhưng nhìn lên cung Potala người ta không khỏi cảm thấy ấm áp và rung động bởi sự rực rỡ tráng lệ của nó.

Cận cảnh Hồng Cung, biểu tượng quyền lực của cộng đồng chính-giáo Tây Tạng. Từng tầng lầu rực lên sắc đỏ với các trang trí hoạ tiết mang màu sắc Phật giáo trên nóc cung:

Vọng gác chánh Đông của cung và mái vàng nhô cao của lăng mộ Đạt Lai Lạt Ma thứ 5:

Chánh Tây và đường leo lên Bạch Cung :

Có thể nhìn thấy những ánh đèn le lói trong các gian phòng của Tăng ni ở vọng gác Tây cung:

Lhasa lúc này chìm trong bóng đêm một cách tuyệt đối, gần như không một tiếng động nào phát ra trừ tiếng gió rít trên những sườn núi. Tạm biệt Potala, không phải lúc nào cũng có thể thoả thích ngắm nhìn kỳ quan Tây Tạng trong ánh đèn đêm như thế… Xin trích đôi câu thơ của hoà thượng Thích Chân Tính viết tặng Potala thay cho lời kết:

… Thế sự vô thường ngôi vương đổi
Kỳ quan vẫn đứng trước phong ba
Hồn thiêng dân tộc và đạo pháp
Mãi còn hội tụ Potala…